Czym ryzykujesz, jeśli prowadzisz biznes bez zakładania firmy?

04.12.2017 (Aktualizacja: 15.01.2025)

Zarabiasz pieniądze umieszczając reklamy na swoim blogu, piszesz posty sponsorowane, sprzedajesz rękodzieło albo kursy online, a może wyprzedajesz swoje ubrania na allegro, lub udzielasz korepetycji, ale nie zarejestrowałeś działalności gospodarczej. Na pewno nie raz zastanawiałeś się, czy możesz to robić legalnie. Czy istnieje ryzyko, że pewnego dnia zapuka do Ciebie ZUS albo urząd skarbowy i wymierzy karę?

Co to jest działalność gospodarcza?

Definicję działalności gospodarczej znajdziesz w kilku aktach prawnych:

  • ustawie o swobodzie działalności gospodarczej,
  • ustawach o podatku dochodowym od osób fizycznych,
  • ustawie o VAT,
  • ordynacji podatkowej,
  • ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych.

W każdej z nich wygląda ona nieco inaczej, ale na szczęście są wspólne elementy.

sowa poleca portal

Sprawdź polecany program do faktur

Za działalność gospodarczą można uznać taki przejaw ludzkiej aktywności, który:

  • ma charakter zarobkowy (ale działalność nie musi przynosić zysków, wystarczy, że jest prowadzona w celu zarabiania pieniędzy)
  • polega na wytwarzaniu, budowaniu, handlowaniu, świadczeniu usług, ewentualnie ma charakter działalności zawodowej,
  • wykonywany jest w sposób zorganizowany (organizujesz miejsce pracy, proces sprzedaży, działania marketingowe, kupujesz materiały) i ciągły (czyli nie jest jednorazową czynnością).

Na pewno spotkałeś się z poglądem, że dopóki nie zarobisz więcej niż kwota wolna od podatku, nie musisz rejestrować działalności gospodarczej. To nieprawda. Kwota wolna, to kwota, od której nie zapłacisz podatku dochodowego, ale żaden przepis nie mówi o tym, że z takiego przychodu albo dochodu nie musisz się rozliczać albo że możesz nie rejestrować firmy. Są przecież wielkie przedsiębiorstwa, które kilka lat z rzędu mają malutkie zyski, a wręcz ponoszą straty i nikomu nie przychodzi do głowy, że mogłyby działać bez rejestrowania działalności.

Co może Ci grozić, jeżeli nie zarejestrowałeś działalności gospodarczej, mimo że faktycznie ją prowadzisz?

    1. Kara grzywny albo ograniczenia wolności – za wykonywanie działalności bez jej zarejestrowania.
    2. Zapłata podatku dochodowego.
      Każda osoba, która osiąga przychody, jest zobligowana do ich opodatkowania. W przypadku, gdy sprzedawałeś towary lub usługi i nie rozliczyłeś podatków z tego tytułu, możesz zostać ukarany za ukrywanie przychodów. Będziesz również musiał zapłacić zaległy podatek dochodowy wraz z odsetkami.
    3. Zapłata podatku VAT.
      Nie każdy przedsiębiorca musi zostać VATowcem, ale są takie towary i usługi, które zawsze muszą być objęte podatkiem VAT, są to np. paliwa, papierosy, alkohol, usługi doradcze. Uzyskując przychód z ich sprzedaży nie można skorzystać ze zwolnienia. Jeżeli więc uzyskiwałeś takie przychody, będziesz zobowiązany zapłacić od nich podatek VAT. Ponadto grozi Ci
      mandat za nieskładanie deklaracji.
    4. Kara grzywny za niedopełnienie obowiązków podatkowo-księgowych.
      Jeżeli nie zarejestrowałeś działalności, to zapewne nie prowadzisz również ewidencji przychodów, księgi przychodów i rozchodów, nie składasz deklaracji podatkowych, nie wystawiasz faktur, nie wydajesz paragonów. W niektórych branżach (np. warsztaty samochodowe, usługi kosmetyczne) kasa fiskalna jest obowiązkowa już od pierwszej sprzedaży. Możesz zostać ukarany za każde z tych wykroczeń oddzielnym mandatem.
    5. Kara grzywny za niedopełnienie obowiązków związanych z ZUS.
      Prowadząc działalność, powinieneś składać dokumenty rejestracyjne do ZUS oraz dokumenty rozliczeniowe. Jeżeli ich nie składasz, grozi Ci mandat.
    6. Zapłata zaległych składek ZUS wraz z odsetkami
      Wysokość składek ZUS to około 500 zł miesięcznie przez pierwsze 2 lata, a następnie około 1200 zł miesięcznie. Dodatkowo Zakład Ubezpieczeń Społecznych może nałożyć karę w wysokości do 100% nieopłaconych składek.

Nie każde źródło przychodów wymaga zakładania działalności gospodarczej. Możesz bez rejestrowania firmy uzyskiwać przychody związane z prawami autorskimi albo wynajmem mieszkania. Ważne jest w tym przypadku, abyś otrzymane pieniądze prawidłowo rozliczył i zapłacił od nich podatek dochodowy.

biznes bez działalności to klucz?

Prowadzenie firmy bez jej formalnej rejestracji w CEIDG jest ryzykowne. Wiąże się również ze stresem, sprzedając swój produkt lub usługę nie możesz mieć pewności, że kupujący nie jest kontrolerem. Zaaranżowanie sprzedaży jest bardzo łatwe, a wtedy możesz zostać „schwytany na gorącym uczynku” i ukarany. W sytuacjach wątpliwych po Twojej stronie będzie leżała konieczność udowodnienia, że nie prowadzisz działalności.

Jak widzisz, prowadzenie działalności bez jej rejestracji w urzędach jest ryzykowne i może Cię narazić na szereg nieprzyjemnych konsekwencji. Ale często założenie działalności jest bardziej opłacalne niż rozliczanie się w inny sposób, albo, co gorsze, ukrywanie dochodów. Jako przedsiębiorca spokojnie i bezpiecznie budujesz swoją markę, nie ukrywasz się z produktami czy usługami, reklamujesz je. Jesteś inaczej postrzegany przez potencjalnych klientów, kiedy w ofercie podajesz dane prowadzonej przez siebie firmy. Poza tym korzystasz z przywilejów takich jak dofinansowanie na uruchomienie działalności, zaliczanie zakupów do kosztów działalności, wystawiasz kupującym faktury, a w razie choroby korzystasz ze zwolnienia lekarskiego. Rejestracja działalności niesie za sobą pewne ryzyko, wymaga dodatkowych wydatków, ale również daje wiele korzyści.

ZAREJESTRUJ SIĘ W FAKTURA.PL

Dominik Bożek

Autor kilkudziesięciu artykułów o tematyce biznesowej w branżowych mediach. Od lat realizuje misję edukowania przedsiębiorców ws. skutecznego korzystania z faktoringu poprzez tworzenie i dystrybuowanie treści. Absolwent Politechniki Warszawskiej, gdzie uzyskał tytuł magistra Administracji ze specjalizacją Finanse i Bankowość. Redaktor naczelny biznesowego serwisu portal.faktura.pl.

in

Polecane artykuły

03.09.2026

Paliwo w kosztach firmy. Sposób rozliczenia zależy od samochodu i jego użytkowania

Faktura za paliwo nie zawsze trafia do kosztów firmy w pełnej wysokości. Inaczej rozlicza się samochód osobowy używany także prywatnie, inaczej pojazd wykorzystywany wyłącznie służbowo, a jeszcze inaczej prywatny samochód przedsiębiorcy, który nie został wprowadzony do majątku firmy.

czytaj dalej

03.09.2026

Smartwatch, czytnik e-booków i hulajnoga w kosztach firmy. Pięć mniej oczywistych przykładów

Nie istnieje lista urządzeń, które z samej swojej nazwy stają się kosztem działalności. Ustawa o PIT opiera się na związku wydatku z uzyskaniem, zachowaniem lub zabezpieczeniem źródła przychodów. Z tego powodu także sprzęt kojarzony z prywatnym użytkowaniem może w określonej firmie mieć wyraźne zastosowanie biznesowe.

czytaj dalej

01.09.2026

Koszt firmowy a VAT. Jedna faktura może być rozliczana na dwa różne sposoby

Faktura wystawiona na firmę nie daje automatycznie prawa do pełnego odliczenia VAT. Nie przesądza też sama w sobie, że wydatek może zostać zaliczony do kosztów uzyskania przychodu.

czytaj dalej

Jeżeli ten artykuł był pomocny, pomyśl jak pomocny jest nasz program